Malatya'da 6 Şubat depremlerinin ardından yeniden inşa edilen şehir merkezinde çalışmaların önemli bir bölümü tamamlanma aşamasına geldi.
Akpınar Meydanı ve çevresinde yeni binalar yükselirken, uzun süredir kapalı olan dükkânların da birer birer açılmaya başladığı görülüyor.
Kuyumcular bölgesindeki bazı iş yerlerinin tutulduğu, farklı sektörlerden esnafın yeni dükkânlarına yerleştiği bölgede ticari hareketlilik her geçen gün biraz daha artıyor.
Ancak çarşıdaki dönüşüm henüz tamamlanmış değil.
Bazı noktalarda altyapı çalışmaları devam ederken, yol ve çevre düzenlemeleri de sürüyor.
Dükkânlar açılıyor, çarşı hareketleniyor
Akpınar çevresinde yeni iş yerlerinin açılmasıyla birlikte çarşıdaki hareketlilik de dikkat çekmeye başladı.
Tütüncü, ayakkabıcı, gıda işletmesi, diş hekimi, iletişimci, kırtasiyeci ve hırdavatçı gibi farklı sektörlerden işletmeler yeni yerlerinde faaliyet göstermeye başladı.
Bazı dükkânlarda ise hazırlıklar devam ediyor.
Esnafın çarşıya dönmeye başlamasıyla birlikte bölgenin eski ticari kimliğini yeniden kazanması bekleniyor.
Çarşıyı gezen vatandaşların da yeni görüntüden memnun olduğu görülüyor.
Saha çalışması sırasında görüştüğümüz vatandaşlardan biri, yeni çarşıyı beğendiğini belirterek bölgenin giderek toparlandığını söyledi.
“Dükkânlar biraz küçük”
Yeni çarşıyla ilgili en fazla dile getirilen konulardan biri ise iş yerlerinin büyüklüğü.
Görüştüğümüz vatandaşlardan biri, yapılan çalışmanın önemli olduğunu belirtirken, bazı dükkânların esnafın ihtiyaçlarına göre küçük kaldığını söyledi.
Buna karşılık başka bir vatandaş ise deprem sonrası binlerce bağımsız bölümün yeniden yapılmasının başlı başına önemli bir çalışma olduğunu ifade etti.
Özellikle geçmişte ortak mülkiyet nedeniyle aynı dükkânda kardeşlerin vardiyalı şekilde çalıştığını anlatan vatandaş, yeni çarşının oluşturulmasının Malatya açısından büyük bir dönüşüm olduğunu söyledi.
Akpınar'ın çehresi değişiyor
Yeni çarşının Akpınar tarafında ise sadece binalar değil, yollar da değişiyor.
Daha önce dar ve karanlık olduğu belirtilen bazı güzergâhlar genişletildi.
Kaldırımlar yeniden düzenlendi.
Yeni yollarla birlikte bölgenin ulaşım bağlantıları da değişmeye başladı.
Fuzuli tarafından gelen yolun yeni güzergâhla birleşerek çevre yoluna kadar uzanması planlanırken, yol üzerindeki bazı konteynerlerin kaldırılmasıyla bölgenin daha düzenli bir görünüme kavuşması bekleniyor.
Sahadaki görüntü, Akpınar'ın deprem öncesindeki yapısından oldukça farklı bir noktaya geldiğini gösteriyor.
Yeni çarşıda esnafın gözü kiralarda
Çarşının yeni görüntüsünden memnun olan esnafın önemli bir sorunu ise kira bedelleri.
Akpınar'da yeni iş yeri açan çay ocağı işletmecisi, 22 metrekarelik dükkân için 600 bin lira kira ödediğini söyledi.
İşletmeci, dükkânın küçük olması nedeniyle dış alanı da kullanmak zorunda kaldığını belirterek yüksek kira maliyetine dikkat çekti.
“Beş kişi otursa ben 600 bin lira kirayı nereden çıkaracağım?”
diyen esnaf, özellikle dükkânların küçük olmasıyla kira bedellerinin birlikte değerlendirildiğinde ciddi bir yük oluşturduğunu ifade etti.
Bu rakamın, görüşülen işletmenin kendi kira bedeli olduğunu ve bölgedeki tüm dükkânlar için genel bir fiyat olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtmek gerekiyor.
Tente tartışması: “Bu görüntü çarşıya yakışmıyor”
Yeni çarşıdaki bir başka tartışma ise dükkânların önündeki tenteler.
Bazı esnaflar güneşten korunmak amacıyla tente kullanmaya başladı.
Ancak farklı renk ve modellerdeki tenteler, yeni çarşının mimari bütünlüğü açısından eleştiri konusu oluyor.
Esnaf ise tentelerin zorunluluktan kullanıldığını söylüyor.
Çay ocağı işletmecisi, tek tip bir uygulama belirlenmesi halinde buna uyabileceklerini belirterek, standart bir tente modeli oluşturulmasını istedi.
Yeni çarşının modern görüntüsünün korunabilmesi için bu konuda ortak bir çözüm bekleniyor.
Yeni dükkânda elektrik ve su sorunu
Konteynerden yeni iş yerine geçen esnaflardan biri ise dükkânında henüz bazı temel ihtiyaçların tamamlanmadığını söyledi.
Elektrik, su, asansör ve lavabo konusunda sorun yaşadığını belirten işletmeci, su aboneliği yaptırmak istediğinde binanın ruhsatıyla ilgili problem nedeniyle işlem gerçekleştirilemediğini ifade etti.
Esnaf, yeni iş yerinde faaliyet göstermeye başlamasına rağmen altyapı sorunlarının devam ettiğini dile getirdi.
Bu açıklamalar, çarşıdaki çalışmaların bazı noktalarda henüz tamamlanmadığını da ortaya koyuyor.
Bir tarafta yeni çarşı, diğer tarafta eski binalar
Akpınar'daki dönüşüm tamamlanmaya yaklaşırken, yeni yapıların çevresindeki bazı eski binaların geleceği ise belirsizliğini koruyor.
Saha çalışmasında vatandaşların özellikle bazı yapıların rezerv alan kapsamında olup olmayacağını merak ettiği görüldü.
Bazı binaların deprem güvenliği konusunda da çevrede tartışmalar bulunuyor.
Ancak yapıların güvenliği veya gelecekte yıkılıp yıkılmayacağı konusunda teknik ve resmi bir açıklama bulunmadan kesin değerlendirme yapmak mümkün değil.
Yollar genişledi, bölgenin görünümü değişti
Akpınar'ın en dikkat çekici değişimlerinden biri de ulaşım alanında yaşanıyor.
Yeni yolların genişliği ve kaldırımların yeniden düzenlenmesi, bölgenin kullanım şeklini değiştirmiş durumda.
Daha önce bazı vatandaşların yürümeyi tercih etmediği güzergâhların artık daha açık ve ulaşılabilir hale geldiği belirtiliyor.
Yeni yolların tamamlanması ve çevre düzenlemesinin bitmesiyle birlikte Akpınar'ın çarşıyla daha güçlü bir şekilde bütünleşmesi bekleniyor.
Fırınlar ve yeni işletmeler de açılıyor
Çarşıda ticari hayatın yeniden kurulmaya başladığını gösteren en önemli işaretlerden biri de yeni işletmeler.
Fırınların bulunduğu bölümde dükkânların açıldığı, bazı işletmelerin tabelalarını astığı görülüyor.
Bir fırın işletmecisi, 10 liradan ekmek, 15 liradan simit sattıklarını belirterek üretimin kendi işletmelerinde yapıldığını söyledi.
Aynı esnaf, çarşıdaki ticari hareketliliğin arttığını ancak kira fiyatlarının yüksek olmasından esnafın şikâyetçi olduğunu ifade etti.
“Konteynerler kalkmasa dükkânlar da dolmaz”
Çarşı esnafının dikkat çektiği bir başka konu ise deprem sonrasında kurulan geçici ticari alanların kaldırılması.
Esnaflardan biri, konteyner çarşıların kaldırılmasının yeni çarşıların dolması açısından önemli olduğunu söyledi.
Ona göre geçici alanlar faaliyet göstermeye devam ettiği sürece yeni dükkânların tamamının hareketlenmesi kolay değil.
Bu nedenle konteynerlerin kaldırılmasıyla birlikte esnafın yeni çarşıya yönelmesinin hızlanması bekleniyor.
Çarşıda binlerce dükkân için yeni dönem
Yeni çarşının büyüklüğü de bölgedeki ticari dönüşümün boyutunu ortaya koyuyor.
Sahada görüştüğümüz bir esnaf, yeni çarşıda yaklaşık 5 bin 700 dükkân bulunduğunu ve önemli sayıda iş yerinin henüz açılmadığını söyledi.
Ancak bu rakamlar esnafın verdiği bilgiler olduğu için resmi doluluk verisi olarak değerlendirilmemeli.
Çarşının tamamının faaliyete geçmesiyle birlikte bölgedeki yaya ve araç trafiğinin de önemli ölçüde artması bekleniyor.
Akpınar yeni cazibe merkezi olabilir
Yeni yollar, geniş kaldırımlar, iş yerleri ve konutlarla birlikte Akpınar'ın önümüzdeki dönemde Malatya'nın önemli ticaret noktalarından biri olması bekleniyor.
Bölgede eski yapıların yerini yeni binalar alırken, ticari hayat da yeni merkez etrafında şekillenmeye başladı.
Ancak çarşının tamamen tamamlanması için hâlâ yapılması gereken işler bulunuyor.
Altyapı çalışmalarının sona ermesi, çevre düzenlemesinin tamamlanması, boş dükkânların dolması ve esnafın yeni yerine alışması bu sürecin önemli aşamaları olacak.
Malatya'nın yeni çarşısında son tablo
Akpınar'da bugün ortaya çıkan görüntü, deprem sonrası Malatya'nın nasıl değiştiğini de gözler önüne seriyor.
Yeni yollar açılıyor.
Yeni binalar yükseliyor.
Dükkânlar birer birer açılıyor.
Esnaf yeniden tezgâhının başına geçiyor.
Ancak çarşı henüz tamamlanmış değil.
Bazı bölgelerde altyapı çalışmaları devam ediyor.
Bazı işletmeler yüksek kira bedellerinden şikâyetçi.
Bazı esnaflar dükkânların küçük olduğunu düşünüyor.
Tentelerin görüntüsü ise yeni çarşının mimari bütünlüğü açısından tartışılıyor.
Buna rağmen sahadaki genel hava, çarşının artık yeniden yaşamaya başladığı yönünde.
Malatya'nın yeni şehir merkezi açısından asıl sınav ise bundan sonra başlayacak.
Çünkü yeni binaların yapılması kadar, bu binaların içindeki ticari hayatın yeniden canlanması ve esnafın burada sürdürülebilir şekilde faaliyet gösterebilmesi de önem taşıyor.
Akpınar'da dönüşüm hızlandı. Şimdi gözler, çarşının tamamen dolacağı ve çalışmaların sona ereceği günlerde.
