Malatya'nın merkez mahallelerinden Ferhadiye'de deprem sonrası başlatılan yeniden inşa çalışmalarında sona doğru yaklaşılıyor.
Mahallede yeni binaların büyük bölümü yükselmiş durumda. Bazı yapılarda pencere ve dış cephe çalışmaları sürerken, çevre düzenlemesi ve altyapı imalatları da devam ediyor.
Sahadaki görüntü, mahallede artık kaba inşaatların geride bırakıldığı, çalışmaların daha çok ince işler, altyapı ve çevre düzenlemesine yoğunlaştığı bir döneme girildiğini gösteriyor.
Ancak vatandaşın gözü hâlâ aynı noktada:
Evler ne zaman teslim edilecek?
“11. ayda teslim” beklentisi
Mahallede görüştüğümüz esnaflardan Murat isimli vatandaş, çalışmaların sürdüğünü ve kendilerine yapıların yaklaşık 11. ay içerisinde teslim edileceğinin söylendiğini aktardı.
Esnaf, özellikle inşaatların oluşturduğu toz ve çevre kirliliğinden yakındı.
Gün içerisinde dükkânlarının önünü temizlemelerine rağmen kısa süre içerisinde yeniden tozlandığını anlatan esnaf, çalışmaların tamamlanmasıyla birlikte mahallenin eski düzenine kavuşmasını beklediklerini söyledi.
Mahalledeki beklenti yalnızca ev sahibi olmakla sınırlı değil.
Vatandaşlar yeniden normal hayatlarına dönmek istiyor.
Konteynerde veya kirada yaşayanlar için inşaatların tamamlanması, deprem sonrası geçici yaşam döneminin sona ermesi anlamına geliyor.
Yeni binaların arasında eski yapılar dikkat çekiyor
Ferhadiye'deki yeniden yapılanmanın en dikkat çekici noktalarından biri ise yeni yapılarla eski binaların yan yana kalması.
Saha incelemesinde, yeni yapıların hemen yanında deprem sonrasında yıkılmadan kalan binaların bulunduğu görüldü.
Bazı noktalarda yeni yapılaşmayla birlikte yolun daraldığı dikkat çekiyor.
Mahalle sakinlerinin de dikkat çektiği bu durum, bölgedeki yapılaşmanın bütüncül bir planlamayla ele alınıp alınmadığı sorusunu gündeme getiriyor.
Özellikle yeni binaların bulunduğu alanların daha geniş ve düzenli hale gelirken bazı eski yapıların arasında yolların daralması, mahallenin gelecekteki ulaşım planlaması açısından dikkat çekici.
Ancak mevcut yapıların geleceği ve imar durumları hakkında ilgili kurumlardan resmi bilgi alınmadan, bu yapıların ileride yıkılacağı yönünde kesin bir değerlendirme yapmak mümkün değil.
“30-40 yıldır buradayız, başka yere gidemiyoruz”
Ferhadiye'de yıllardır perdecilik yapan bir esnaf ise inşaat çalışmalarının kendi işlerini doğrudan etkilediğini söyledi.
Yaklaşık 30 yıldır aynı bölgede, perdecilik yaptığını belirten esnaf, mevcut dükkânının kira olduğunu ve aylık kirasının yaklaşık 15-20 bin lira seviyesinde bulunduğunu ifade etti.
Esnaf, bölgedeki kiranın şehir merkezine göre daha uygun olduğunu ancak inşaatların nedeniyle dükkânının adeta şantiyenin ortasında kaldığını söyledi.
“Yerimiz çok mükemmeldi. İnşaatlardan dolayı böyle oldu.”
diyen esnaf, çalışmaların tamamlanmasını bekliyor.
“Esnaf pahalı satıyor” eleştirisine tepki
Aynı esnaf, son dönemde vatandaşların sıkça dile getirdiği fiyat eleştirilerine de dikkat çekti.
Esnafa göre yüksek kira ve işletme maliyetleri doğrudan ürün ve hizmet fiyatlarına yansıyor.
Özellikle şehir merkezindeki yüksek kira bedellerinin küçük esnaf açısından ciddi bir yük oluşturduğunu belirten esnaf, bazı işletmelerin ayakta kalabilmek için fiyatlarını artırmak zorunda kaldığını söyledi.
Bu değerlendirme, Ferhadiye'deki küçük esnafın deprem sonrası karşı karşıya olduğu ekonomik tabloyu da ortaya koyuyor.
“22 metrekare dükkâna 600 bin lira kira”
Esnafın verdiği örnek ise yeni çarşıdaki kira tartışmasını yeniden gündeme getirdi.
Ferhadiye'de konuştuğumuz esnaf, daha önce yaptığı bir röportajı hatırlatarak 22 metrekarelik bir çay ocağının yıllık 600 bin lira kira bedeliyle kiralandığını söyledi.
Bu rakamın küçük esnaf açısından sürdürülebilir olmadığını savunan esnaf, işletmecinin bu kirayı karşılayabilmek için ürün fiyatlarını artırmak zorunda kalacağını ifade etti.
Buradaki 600 bin liralık kira bilgisi, röportaj yapılan esnafın aktardığı başka bir işletmeye ilişkin saha bilgisidir; bölgedeki genel kira ortalaması değildir.
Ferhadiye'de yollar da esnafı zorluyor
İnşaat çalışmaları yalnızca görüntüyü değiştirmiyor.
Mahallede bazı yolların kapalı olması, esnaf ve vatandaşın bölgeye ulaşımını da zorlaştırıyor.
Perdeci esnafı, bazı güzergâhların kapalı olması nedeniyle mahalleye ulaşımın belirli noktalardan sağlanabildiğini söyledi.
Özellikle Cengiz Topel Caddesi tarafından gelen güzergâhın önemli hale geldiğini belirten esnaf, alternatif yolların da zaman zaman kapatılması nedeniyle müşterilerin bölgeye ulaşmakta zorlandığını ifade etti.
Bu durum özellikle mahalle esnafının müşteri trafiğini doğrudan etkiliyor.
Perdeci esnafının yüzünü yeni konutlar güldürdü
Ferhadiye'deki dönüşümün olumlu etkisini yaşayan esnaflar da var.
Kumaşçı Bilal, son dönemde vatandaşların yeni konutlara taşınmaya başlamasıyla birlikte işlerinde hareketlilik olduğunu söyledi.
Özellikle yeni evlerine yerleşen vatandaşların perde ihtiyacının ortaya çıkması, perde ve kumaş sektöründeki işletmelere yansımış durumda.
Kumaşçı Bilal, TOKİ konutları için perde ve güneşlik dahil paket çalışmalar yaptıklarını belirterek, fiyatların da vatandaşların bütçesine uygun olduğunu ifade etti.
Bu durum yeniden yapılanmanın yalnızca inşaat sektörünü değil, mobilyadan perdeye, beyaz eşyadan diğer ev ihtiyaçlarına kadar birçok sektörü hareketlendirdiğini gösteriyor.
Vatandaşın bir başka derdi: Sivrisinek
Ferhadiye'de yaşayan vatandaşlarla yapılan görüşmelerde inşaat dışında farklı sorunlar da gündeme geldi.
Mahalle sakinlerinden biri, bu yıl özellikle sivrisinek yoğunluğundan şikâyet etti.
Vatandaş, düzenli ilaçlama yapıldığını görmediğini belirterek ilaçlama yapılmasını istedi.
Bu şikâyetin mahalle sakinlerinden gelen bir talep olduğu, ilaçlama hizmetinin hangi kurum tarafından ve hangi periyotlarla yapıldığına ilişkin ayrıca resmi bilgi alınması gerektiği belirtilmeli.
Bir hak sahibinin evi teslim edildi ama taşınamıyor
Ferhadiye'deki saha çalışmasında, yeniden yapılan konutlarla ilgili çok daha somut bir mağduriyet de gündeme geldi.
Çamurlu'daki Akpınar Kışlası bölgesinde hak sahipliği kapsamında konut çıktığını belirten bir vatandaş, 28 Temmuz'da teslim edilen dairesinin su aldığını söyledi.
Vatandaşın iddiasına göre dairenin birinci katını su basması nedeniyle kapı pervazları ve bazı mobilya parçaları zarar gördü.
Yaklaşık bir aydır sorunun giderilmesini beklediğini söyleyen vatandaş, firma tarafından kendisine “malzeme yok” gerekçesinin iletildiğini aktardı.
Vatandaşın verdiği adres bilgisi doğrultusunda sorunun ilgili birimlere iletilmesini istediği görüldü.
Burada özellikle dikkat edilmesi gereken nokta şu:
Su baskınının nedeni ve onarım sorumluluğu ilgili kurum veya yüklenici tarafından doğrulanmadan kesin bir kusur tespiti yapılmamalı.
Bir başka hak sahibi: “20 bin lira peşin para aldılar”
Saha çalışmasında başka bir vatandaş da rezerv alanda teslim edilen konutuyla ilgili şikâyetlerini anlattı.
Zafer Mahallesi'ndeki rezerv alanda kendisine ev teslim edildiğini belirten vatandaş, 20 bin lira peşin ödeme yaptığını, ancak binanın temizlik ve bakım açısından yetersiz durumda olduğunu söyledi.
Vatandaş ayrıca;
- binanın temizliğinin yeterli olmadığını,
- su sızıntıları yaşandığını,
- çevre düzenlemesindeki bazı alanların kuruduğunu,
- ağaçların bakımının yapılmadığını
ileri sürdü.
Bina yönetiminin de yeterli olmadığını savunan vatandaş, ödediği paranın karşılığında daha iyi hizmet beklediğini ifade etti.
Yeni Ferhadiye'nin ortasında yoğun trafik
Yeni yapılaşmanın ilerlemesiyle birlikte mahallede trafik de dikkat çekiyor.
Şantiye araçları, kamyonlar, iş makineleri ve mahalle trafiğinin aynı güzergâhları kullanması zaman zaman ulaşımı zorlaştırıyor.
Sahada görüştüğümüz taksicilerden biri, bu durumun işlerini ciddi şekilde etkilediğini söyledi.
Taksiciye göre eskiden 15-20 dakikada bir iş çıkarken, mevcut yol ve şantiye koşulları nedeniyle bazı günler 2 saate kadar beklemek zorunda kalıyorlar.
“Gidecek yol yok”
Taksicinin en büyük şikâyeti ise yollar.
Mahallede çok sayıda güzergâhın inşaat nedeniyle kapalı olduğunu belirten taksici, mevcut yolların da yetersiz kaldığını söyledi.
Şantiye yoğunluğu nedeniyle hem araçların hem de yayaların hareket alanının daraldığını ifade eden taksici, işlerinin düşmesinden yakınıyor.
Bu durum yalnızca taksicileri değil, Ferhadiye'deki diğer esnafların müşteri ulaşımını da etkileyebilecek bir sorun olarak öne çıkıyor.
Yeni çarşı alanında yüzlerce dükkân
Ferhadiye'deki yeni yapılaşmada yalnızca konutlar değil, çok sayıda ticari alan da oluşturuluyor.
Sahada görüştüğümüz esnaf, yeni yapılarda eski döneme kıyasla çok daha fazla dükkân bulunduğunu söyledi.
Bazı binaların altında 7-8 civarında dükkân bulunduğunu belirten esnaf, bölgede toplamda 300'ün üzerinde dükkân oluşacağını tahmin ettiğini ifade etti.
Bu rakam da resmi proje verisi değil, esnafın saha değerlendirmesi.
Ancak yeni yapılaşmayla birlikte Ferhadiye'nin yalnızca konutlardan oluşan bir bölge olmayacağı, kendi ticari merkezini de oluşturacağı görülüyor.
“Mahallemize dönmek istiyoruz”
Ferhadiye'de yapılan çalışmalarda en çok öne çıkan beklenti ise aynı:
Vatandaş bir an önce evine dönmek istiyor.
Kimi vatandaş konteynerde yaşıyor.
Kimi kirada.
Kimi ise evini teslim almış olmasına rağmen eksikler nedeniyle taşınamıyor.
Esnaf ise hem inşaatın bitmesini hem de müşterilerin yeniden mahalleye dönmesini bekliyor.
Bu nedenle Ferhadiye'deki yeniden yapılanmanın başarı ölçütü yalnızca binaların tamamlanması olmayacak.
Vatandaşın gerçekten evine taşınması, yolların açılması, esnafın rahatça çalışabilmesi ve mahallenin yeniden günlük yaşamına kavuşması gerekiyor.
Ferhadiye'de son tablo
Ferhadiye'de bugün iki farklı görüntü yan yana.
Bir tarafta hızla yükselen yeni binalar, yeni yollar ve yeni dükkânlar var.
Diğer tarafta hâlâ ayakta duran eski yapılar, kapalı yollar, şantiye trafiği ve taşınmayı bekleyen vatandaşlar bulunuyor.
İnşaatlarda işçiler çalışıyor.
Pencereler takılıyor.
Dış cepheler tamamlanıyor.
Çevre düzenlemeleri yapılıyor.
Ancak mahalle sakinlerinin beklediği şey artık yalnızca “inşaatın bitmesi” değil.
Onlar yeniden normal hayatlarına dönmek istiyor.
Ferhadiye'de yeni hayatın kapısı aralanmış durumda. Şimdi gözler, binaların tamamlanıp anahtarların gerçekten vatandaşlara teslim edileceği tarihte.
