Malatya'nın depremden ağır şekilde etkilenen bölgelerinden Temelli'de artık yeni bir görüntü var.
Bir dönem depremle birlikte büyük acıların yaşandığı bölgede bugün yeni konutlar yükselmiş, vatandaşların önemli bölümü evlerine taşınmış durumda.
Malatya Post olarak Temelli'yi yerinde gezdik.
Yeni konutları, dükkânları, yolları, otoparkları, çocuk parklarını ve ulaşım noktalarını görüntüledik; mahalle sakinleri, minibüsçüler ve yeni evlerine taşınan vatandaşlarla konuştuk.
Ortaya çıkan tablo ise net:
Temelli'de hayat yeniden başladı. Ancak mahallenin bütün parçalarının aynı hızda toparlandığını söylemek henüz mümkün değil.
Evler dolmaya başladı
Temelli'deki yeni konutların önemli bölümünde artık yaşam var.
Binaların önünde araçlar, balkonlarda vatandaşların yaptığı düzenlemeler ve bazı dükkânlarda başlayan çalışmalar yeni hayatın izlerini gösteriyor.
Kurutmalıkların balkonlara ve bina çevrelerine çıkması da Malatya'daki gündelik yaşamın yeni konutlara taşındığının dikkat çekici göstergelerinden biri.
Vatandaşların bir bölümü cam balkon yaptırırken, bazıları da evlerinde kendi ihtiyaçlarına göre tadilat ve düzenlemelere başlamış durumda.
“Evimizden memnunuz ama işçilik zayıf”
Yeni konutlara taşınan vatandaşlardan Hasan Ararat, evinden genel olarak memnun olduğunu ancak bazı eksiklikler bulunduğunu söyledi.
Ararat, taşınmadan önce evinde boya, tamirat ve tavan düzenlemeleri yaptırdığını anlattı.
Özellikle bazı işçiliklerin beklentilerinin altında kaldığını belirten Ararat, yeni evine yerleşebilmek için kendi imkânlarıyla çeşitli düzenlemeler yaptığını ifade etti.
Ev sahiplerinin önünde yeni bir masraf daha var
Yeni konutlara taşınan bazı vatandaşların yaptığı düzenlemeler dikkat çekiyor.
Cam balkon, boya, tavan ve çeşitli iç tadilatlar vatandaşların kendi bütçelerinden yaptığı harcamalar arasında.
Görüştüğümüz Hasan Ararat, kendi evinde yaptığı düzenlemelerin yaklaşık 100 bin TL seviyesine ulaştığını söyledi.
Cam balkon için de ayrıca yaklaşık 100 bin TL civarında bir maliyet oluştuğunu belirtti.
Ararat'ın verdiği bilgiye göre cam balkonun alanı yaklaşık 15-20 metrekare civarında.
Buradaki rakamların tek bir vatandaşın kendi evinde yaptığı harcamaya ilişkin beyanı olduğunu ve tüm konutlar için geçerli bir maliyet olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtmek gerekiyor.
Mahalle yeniden canlanıyor
Temelli'de yalnızca konutlar değil, ticari hayat da yavaş yavaş hareketleniyor.
Bazı dükkânlarda tabelalar asılmış, bazı işletmeler iç tadilatlarını sürdürüyor.
Bir erkek kuaförünün yeni iş yerini hazırladığı görülürken, bazı dükkânlarda elektrik ve su tesisatlarının çekildiği, zemin çalışmalarının yapıldığı görüldü.
Bu görüntüler, Temelli'nin yalnızca bir konut bölgesi olmaktan çıkıp yeniden yaşayan bir mahalleye dönüşmeye başladığını gösteriyor.
Esnafın gözü müşteride
Temelli'deki ticari hayatın yeniden canlanması için ise yalnızca dükkânların açılması yeterli değil.
Mahallede görüştüğümüz taksiciler, vatandaşların önemli bölümünün henüz bölgeye dönmediğini ve ticari hayatın tam anlamıyla hareketlenmediğini söyledi.
Bir taksici, müşterilerin yavaş yavaş artmaya başladığını ancak henüz eski yoğunluğun oluşmadığını belirtti.
Esnafın beklentisi ise konutların tamamen dolması ve dükkânların açılmasıyla birlikte mahalledeki hareketliliğin artması.
11 minibüsten sadece 5'i çalışıyor
Temelli'de ulaşım tarafında ise dikkat çeken bir tablo var.
Minibüsçü esnafın verdiği bilgiye göre 11 araçtan yalnızca 5'i aktif olarak çalışıyor.
Minibüsçü, eski müşterilerin henüz tamamının dönmediğini belirterek öğrenci sayısının da sınırlı olduğunu ifade etti.
Bu durum, konutların dolmaya başlamasına rağmen nüfus hareketliliğinin henüz eski seviyesine ulaşmadığını gösteren önemli saha verilerinden biri.
Durak sorunu hâlâ çözülmeyi bekliyor
Minibüsçülerin bir başka sorunu ise duraklarının kesin olarak belirlenmemiş olması.
Görüşmede minibüsçüler, çarşıdaki duraklarının hâlâ netleşmediğini ve araçların farklı noktalarda dağınık şekilde beklediğini söyledi.
Esnaf, belirli bir durak oluşturulmasının hem kendileri hem de vatandaş açısından ulaşımı kolaylaştıracağını düşünüyor.
Vatandaş güneş altında bekliyor
Temelli'de ulaşım sorunlarından biri de otobüs durakları.
Mahalle sakinleri, bazı noktalarda otobüs beklerken güneş altında kalmak zorunda olduklarını söyledi.
Saha çalışmamız sırasında da bazı durak noktalarının yeterli gölgelendirmeye sahip olmadığı görüldü.
Vatandaşlar, özellikle yaz aylarında bu durumun ciddi bir sıkıntıya dönüştüğünü belirtiyor.
Ulaşım altyapısının yeni yerleşim alanının nüfusuna göre yeniden düzenlenmesi gerektiği yönündeki beklenti dikkat çekiyor.
“Durak yapılacak” beklentisi
Sahadaki vatandaşlarla yapılan görüşmelerde duraklarla ilgili daha önce yetkililer tarafından çeşitli çalışmaların konuşulduğu da ifade edildi.
Büyükşehir Belediyesi'nin ulaşım altyapısıyla ilgili çalışma yürüttüğü yönünde bilgi aktarılırken, vatandaşlar uygulamanın bir an önce tamamlanmasını bekliyor.
Burada resmî ihale veya tamamlanma tarihi konusunda ayrıca doğrulama yapılmadan kesin tarih vermemek gerekiyor.
Taksicilerin durağı da hâlâ tamamlanmadı
Temelli'deki taksicilerin de kendilerine ayrılan alan konusunda sorunları bulunuyor.
Taksiciler, durak olarak kullanılan alanın henüz tamamlanmadığını ve mevcut yerin fiziki şartlarının yetersiz olduğunu ifade etti.
Bir taksici alanı oldukça küçük ve kullanışsız bulduğunu belirtirken, özellikle tuvalet bulunmamasının ciddi bir problem olduğunu söyledi.
Taksicinin anlattığına göre durakla ilgili çalışma bir firma tarafından başlatılmış ancak daha sonra çalışma yarım kalmış.
Bu nedenle esnaf, alanın tamamlanmasını bekliyor.
Yeni evlerin çevresinde bakım sorunu
Temelli'deki yeni yerleşim alanlarının genel görünümü büyük ölçüde tamamlanmış olsa da çevre düzenlemesi konusunda bazı eksiklikler dikkat çekiyor.
Özellikle bazı ağaçların kuruduğu ve yeşil alanların bakımının yeterli olmadığı görüldü.
Site yönetimi ve ilgili kurumların bu alanların bakımına daha fazla önem vermesi gerektiği yönünde saha gözlemi oluştu.
Buradaki temel mesele ise şu:
Yeni yapılan alanın yalnızca ilk günkü haliyle değil, yıllar boyunca aynı kalitede korunması.
“Aidat ödüyoruz, bakım da yapılmalı”
Sahadaki değerlendirmede, yeni konutlarda yaşayan vatandaşların aidat ödedikleri ve bu aidatların içerisinde ortak alanların bakımına ilişkin giderlerin de bulunduğu ifade edildi.
Bu nedenle vatandaşların beklentisi, ortak alanların düzenli şekilde temizlenmesi ve yeşil alanların korunması.
Ancak site yönetiminin sorumluluk alanı ile belediyenin sorumluluk alanının birbirinden ayrılması gerektiği de unutulmamalı.
Hangi alanın hangi kurum tarafından temizleneceği konusunda resmî bir görev dağılımı paylaşılmadığı için bunu kesin bir sorumluluk tespiti olarak sunmamak gerekiyor.
Çocuk parkı var ama güvenlik beklentisi de var
Yeni yerleşim alanında çocuklar için oyun parklarının da oluşturulduğu görülüyor.
Parkların yanında oturma alanları ve banklar bulunuyor.
Bu durum aileler açısından olumlu bir sosyal alan oluştururken, sahadaki görüşmede çocuk parklarının güvenliği için kamera gibi ek güvenlik önlemlerinin de düşünülebileceği dile getirildi.
Bu öneri saha görüşmesindeki kişisel değerlendirme niteliğinde.
Otoparklar yeterli mi?
Yeni konutların arasında araçlar için ayrılmış otopark alanları da bulunuyor.
Saha incelememizde birçok aracın bina çevresindeki alanlara park ettiği görüldü.
Mevcut görüntüye göre otoparkların önemli bölümünün günlük kullanım açısından yeterli göründüğü değerlendirilirken, bazı noktalarda araçların geçiş alanlarına park etmesi nedeniyle manevra sorunları oluşabileceği görüldü.
Bu nedenle yeni yerleşim alanlarında otopark kullanım kültürünün de zamanla oturması gerekiyor.
Engelli rampalarında eksikler dikkat çekiyor
Temelli'deki yeni yerleşim alanında dikkat çeken bir başka konu ise bazı engelli rampalarının yapısı.
Saha çalışmamız sırasında bazı rampaların daha kullanışlı ve erişilebilir şekilde düzenlenebileceği görüldü.
Bu konu özellikle yeni yapılan bir yerleşim alanında önem taşıyor.
Çünkü erişilebilirlik yalnızca engelli bireyler açısından değil;
yaşlılar, çocuk arabası kullanan aileler ve hareket kabiliyeti kısıtlı vatandaşlar için de doğrudan yaşam kalitesi anlamına geliyor.
Eski Temelli sakini: “Mahalleye neşe geldi”
Yeni konutların çevresinde yaşayan eski mahalle sakinlerinden biri ise Temelli'nin yeniden kalabalıklaşmasından memnun olduğunu söyledi.
Deprem sonrasında bölgede uzun süre boşluk ve altyapı sorunları yaşadıklarını anlatan vatandaş, daha önce evine ulaşmakta zorlandığını, elektrik ve su kesintileri yaşandığını ifade etti.
Suyun bir dönem çamurlu geldiğini ve zor şartlarda yaşadıklarını belirten vatandaş, bugün ise yeni konutların dolmasıyla mahallenin yeniden hareketlenmeye başladığını söyledi.
Vatandaşın en büyük beklentisi ise ticari hayatın da konutlar kadar hızlı toparlanması.
“Esnaf da gelirse daha burası neşelenir.”
Bu cümle Temelli'deki mevcut durumu aslında özetliyor.
Dükkanlar açılıyor ama bazıları hâlâ boş
Temelli'deki yeni ticari alanlarda “kiralık” ve “iş yeri” ilanlarının yanı sıra yeni açılan işletmeler de görülüyor.
Bazı dükkânlarda elektrik, internet, su ve lavabo tesisatlarının çekildiği; bazı işletmelerin ise iç dekorasyon çalışmalarını tamamlamaya çalıştığı görüldü.
Bu alanların önümüzdeki dönemde dolmasıyla birlikte Temelli'deki ticari hareketliliğin artması beklenebilir.
Ancak kira fiyatları ve dükkânların hangi işletmelere uygun olduğu konusunda saha çalışmamızda yeterli veri bulunmadığından genel bir fiyat değerlendirmesi yapmak doğru olmaz.
Temelli'de ikinci etap da devam ediyor
Yeni yerleşim alanının tamamı bitmiş değil.
Saha çalışmamızda bazı bölgelerde yapı çalışmalarının devam ettiği görüldü.
Bu nedenle Temelli'nin bugünkü görüntüsü, projenin tamamen bitmiş halinden ziyade yaşamın başladığı ve diğer etapların da devam ettiği bir dönem olarak değerlendirilebilir.
Malatya Post'un saha notu
Temelli'de bugün en dikkat çekici değişim, insanların yeniden evlerine dönmüş olması.
Deprem sonrası konteynerlerde geçen dönemin ardından yeni konutlarda ışıklar yanıyor.
Balkonlarda kurutmalıklar var.
Çocuklar yeni parklarda oynuyor.
Dükkânlarda tabelalar asılıyor.
Taksiler yeniden müşteri bekliyor.
Minibüsler çalışıyor.
Yani hayat geri dönüyor.
Ama bu hikâyenin diğer tarafında hâlâ çözülmeyi bekleyen sorunlar var:
Minibüslerin tamamı çalışmıyor, duraklar tam olarak oturmamış, bazı otobüs duraklarında vatandaş güneş altında bekliyor, bazı yeşil alanların bakıma ihtiyacı var, engelli rampalarında eksikler bulunuyor ve ticari hayat henüz tam anlamıyla başlamış değil.
Temelli'nin bundan sonraki sınavı ise yalnızca yeni konutların tamamlanması olmayacak.
Bu yeni mahallenin gerçekten kendi ekonomisini, ulaşımını ve sosyal hayatını oluşturması gerekecek.
Bugün gördüğümüz tablo ise umut verici:
Temelli'de deprem sonrası hayat yeniden başladı. Şimdi sıra bu hayatı kalıcı ve eksiksiz hale getirmekte.
Malatya Post olarak Temelli'deki dönüşümü ve mahallede yaşamın nasıl şekillendiğini sahadan takip etmeyi sürdüreceğiz.
