Hürmüz Boğazı’nda İran’ın Kontrolü Tartışılıyor
İran açısından stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğinde son günlerde belirgin bir hareketlilik yaşanıyor. İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları Merkezi verilerine göre geçen hafta boğazdan 200’e yakın gemi geçti. Bu sayı iki hafta önceki seviyenin yaklaşık dört katına ulaşırken, ticari trafiğin savaş öncesi seviyelerin hâlâ oldukça altında olduğu belirtiliyor.
ABD donanmasının bölgedeki gemilere eşlik etmesi ve bazı gemilerin Umman kıyıları boyunca oluşturulan güzergâhı kullanması, Tahran’ın boğaz üzerindeki hareket alanının daraldığı şeklinde değerlendiriliyor. Hürmüz’ün dünya enerji ticaretindeki kritik konumu nedeniyle yaşanan gelişmeler yalnızca İran açısından değil, küresel petrol ve deniz taşımacılığı açısından da yakından izleniyor.
İran Ekonomisi Petrol Gelirlerindeki Düşüşle Zorlanıyor
Tahran yönetiminin karşı karşıya olduğu ikinci önemli sorun ise ekonomik cephede yaşanıyor. ABD yaptırımlarının İran'ın petrol ihracatını ciddi biçimde sınırladığı, savaşın da enerji altyapısı ve ticaret üzerindeki baskıyı artırdığı aktarılıyor.
Ülkede yüksek enflasyon, işsizlik ve alım gücündeki gerileme günlük hayatı da etkiliyor. İran'da temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanan ailelerin sayısının arttığı, çalışanların ise gelirlerindeki değer kaybı nedeniyle daha uzun saatler çalışmak zorunda kaldığı bildiriliyor.
Birleşik Arap Emirlikleri'nin İran'la ticaret ve finansal işlemleri durdurma kararı da Tahran açısından ekonomik baskıyı artıran gelişmeler arasında gösteriliyor. UAE, İran'ın bölgesel ticaretinde önemli bağlantı noktalarından biri olduğu için kararın ekonomik etkilerinin yakından takip edildiği belirtiliyor.
Tahran’da Savaşın Ekonomik Maliyeti Tartışılıyor
İran'daki siyasi tartışmaların merkezinde de savaşın ülke ekonomisine etkileri bulunuyor. Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD ile daha önce imzalanan mutabakatın mevcut krizden çıkış için en uygun yol olduğunu savunurken, savaşın ekonomik yükünün ağırlaştığına ilişkin değerlendirmeler yapıyor.
Buna karşılık İran'daki muhafazakâr çevrelerde savaşa devam edilmesi gerektiğini savunan tutumun sürdüğü görülüyor. Böylece Hürmüz'deki gelişmeler ve ekonomik sorunların yanı sıra Tahran yönetimi içerisindeki siyasi görüş ayrılıkları da daha görünür hale geliyor.
İran İçin Kritik Eşik
Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğinin yeniden hareketlenmesi, petrol gelirlerindeki sıkışma ve savaşın ekonomik maliyetinin yükselmesi İran yönetiminin önündeki seçenekleri daraltıyor. ABD tarafı ise ekonomik baskının daha da artırılacağı mesajını verirken, Washington'ın yeni yaptırım adımları hazırladığı bildiriliyor.
İran açısından önümüzdeki dönemde boğaz üzerindeki nüfuzunu ne ölçüde koruyabileceği, ekonomik baskıya nasıl karşılık vereceği ve savaşın sona erdirilmesine yönelik siyasi girişimlerin sonuç verip vermeyeceği bölgedeki krizin seyrini belirleyecek başlıca başlıklar arasında yer alıyor.
