Sayıştaydan Malatya Büyükşehir Belediyesine 25 Ayrı Tespit
Ekim 2026’da Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulan 74 sayfalık denetim raporunda toplam 25 bulguya yer verildi. Bunların dördü mali tabloların güvenilirliğini etkileyen konularla, 21’i ise diğer mali ve idari uygulamalarla ilgiliydi.
Denetim kapsamında belediyenin bütçe gerçekleşmeleri ve yatırım harcamalarının yanı sıra borç yönetimi, kamu alımlarının yürütülmesi, şirketlere yapılan ödemeler ve belediye mülkiyetindeki varlıkların değerlendirilmesi incelendi. Rapordaki tespitler, yüksek tutarlı bütçe ve varlık büyüklüğüne rağmen bazı işlemlerde mevzuata uyum ve mali kontrol ihtiyacının sürdüğünü ortaya koydu.
Belediyenin Borcu Yasal Limiti 2,95 Milyar Lira Aştı
Raporda öne çıkan en önemli mali başlıklardan biri, Malatya Büyükşehir Belediyesinin borç stoku oldu. Belediyenin 2025 yılı için hesaplanan yasal borçlanma limiti 13 milyar 349 milyon 526 bin lira olarak belirlenirken, yıl sonundaki toplam borç stoku 16 milyar 305 milyon 32 bin liraya ulaştı. Böylece yasal sınır 2 milyar 955 milyon 505 bin lira aşılmış oldu.
Sayıştay, limit aşımının önceki yıllarda da yaşandığını kaydetti. Raporda, 2024 yılı için 7 milyar 792 milyon lira olarak hesaplanan borçlanma sınırına karşılık borç stokunun 17 milyar 222 milyon liraya çıktığı bilgisi de yer aldı.
Belediye yönetimi, 2025 yılı sonundaki borçların yüzde 87,17’sinin kamu bankalarından kullanılan kredilerden oluştuğunu, bu kredilerin önemli bölümünün 2023 yılının son çeyreğinde alındığını bildirdi. Mevcut gelirlerin kredi taksitlerini karşılamakta yetersiz kaldığını belirten yönetim, harcamaların kontrol edilmesi, tasarruf uygulamalarının artırılması ve yeni gelir kaynaklarının geliştirilmesi yoluyla borç stokunun azaltılmasının hedeflendiğini açıkladı.
Kredilerin Yeniden Yapılandırılması Ek Maliyet Getirdi
Denetim raporunda, zamanında ödenemeyen banka kredilerinin belediyenin mali yükünü artırdığına da dikkat çekildi. Başlangıçta toplam 3 milyar 62 milyon lira anapara ve 8 milyar 199 milyon lira faiz yükü bulunan 30 kredinin taksitlerinin vadesinde ödenemediği belirtildi.
Kredilerin farklı tarihlerde yeniden yapılandırılmasıyla 31 Aralık 2025 itibarıyla toplam anapara ve faiz yükü 14 milyar 213 milyon liraya yükseldi. Sayıştayın hesaplamasına göre başlangıçtaki geri ödeme yüküyle karşılaştırıldığında belediyenin üstlendiği ek mali yük 2 milyar 951 milyon 467 bin liraya ulaştı.
Raporda, kredilerin önemli bir bölümünün cari giderlerin karşılanmasında kullanıldığı da ifade edildi. Bu durumun geçmiş dönem borçlarının etkisini sürdürmesine ve belediyenin yeni hizmetler için ayırabileceği kaynakların daralmasına neden olabileceği değerlendirildi.
605 Milyon Liralık İş Yeri Yatırımında Kullanım Sorunu
Dünya Kayısı Ticaret Merkezi’nde bulunan iş yerleri de Sayıştay incelemesinde öne çıkan konular arasında yer aldı. Belediyenin 2023 yılında kredi kullanarak KDV dahil 605 milyon 658 bin liraya satın aldığı 91 iş yerinden 60’ının ihale yapılmadan ve yasal kira sözleşmesi düzenlenmeden kullanıldığı belirlendi. Diğer 31 iş yerinin ise satın alındıkları tarihten itibaren atıl durumda kaldığı tespit edildi.
Sayıştay, önemli miktarda kaynak ayrılarak edinilen taşınmazların gelir sağlayacak şekilde değerlendirilmemesini kamu kaynaklarının etkin kullanımı açısından eleştirdi. Belediye yönetimi, sözleşmesiz kullanılan iş yerleri için ecrimisil işlemlerinin başlatıldığını, yerinde incelemeler yapıldığını ve tahliye amacıyla gerekli tebligatların gönderildiğini bildirdi.
MOTAŞ’a Aktarılan 835 Milyon Liralık Destek İncelendi
Malatya Büyükşehir Belediyesinin toplu ulaşım şirketi MOTAŞ’a 2025 yılında sağladığı 835 milyon liralık gelir desteği de denetim raporunda yer aldı. Sayıştay, desteğin hangi hatlara ne ölçüde aktarılacağını belirlemek için nüfus, hat uzunluğu ve yolcu sayısı gibi ölçülebilir kriterlere dayalı bir hesaplama yapılmadığını tespit etti.
Raporda, ücretsiz veya indirimli yolcu taşımacılığının maliyetleriyle destek tutarları arasında somut bir ilişki kurulmadığı ve ödemelerin şirketin faaliyet zararını dolaylı biçimde karşılayan bir nitelik taşıdığı değerlendirmesi yapıldı.
Belediye yönetimi ise desteğin kent içi ulaşım hizmetlerinin kesintisiz sürdürülmesi, deprem sonrasında ortaya çıkan yeni ulaşım ihtiyaçlarının karşılanması ve ücretsiz ya da indirimli taşıma uygulamalarının devam ettirilmesi amacıyla verildiğini açıkladı. Gelir desteğinin mevzuattaki ölçütlere uygun biçimde yeniden düzenlenmesi için çalışma başlatıldığı da bildirildi.
Belediye Taşınmazları ve Ticari Plaka Tahsisleri Denetimde
Sayıştay, belediyenin mülkiyetinde veya kullanımında bulunan bazı taşınmazların işletme haklarının ihale yapılmadan belediye şirketlerine devredildiğini belirledi. Raporda, bu işlemlerin ilgili mevzuatın öngördüğü ihale ve yetki kurallarına uygun yürütülmesi, rekabetin korunması ve kamu yararının gözetilmesi gerektiği vurgulandı.
Ticari araç plakalarının kullanım hakları da inceleme kapsamına alındı. Denetçiler, bazı plakaların ihale yapılmadan ve kullanım süresi belirlenmeden tahsis edildiğini tespit etti. Bu uygulamanın belediyenin gelir elde etme imkânlarını ve rekabet koşullarını olumsuz etkileyebileceği belirtilerek tahsislerin belirli süreler ve ihale kuralları çerçevesinde yapılması gerektiği kaydedildi.
Raporda ayrıca belediyenin görev alanında bulunan bir alışveriş merkezinin iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösterdiği tespitine yer verildi. Ruhsatlandırma yükümlülüklerinin yerine getirilmesi ve gerekli denetimlerin yapılması gerektiği belirtildi.
Doğrudan Temin İşlemlerinde Parçalı Alım Tespiti
Belediyenin bazı hizmet alımlarının doğrudan temin sınırlarının altında kalacak biçimde ayrı işlemler halinde gerçekleştirildiği de rapora yansıdı. Denetimde, 19 Mayıs Atatürk’ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı etkinlikleri için iki ayrı işlemle 980 bin 600 lira artı KDV tutarında hizmet alındığı belirlendi.
30 Ağustos Zafer Bayramı etkinlikleri kapsamında iki ayrı doğrudan temin işlemiyle 1 milyon 274 bin 750 lira artı KDV harcama yapıldığı, deprem konutlarının teslim töreninde kullanılacak tanıtım materyalleri için de iki işlemle toplam 1 milyon 248 bin 741 lira artı KDV ödendiği kaydedildi.
Sayıştay, aynı kapsamda değerlendirilebilecek ihtiyaçların parasal sınırların altında kalacak şekilde bölünerek aynı yüklenicilerden karşılanmasını ihale mevzuatına aykırı buldu.
MASKİ ve MOTAŞ Kayıtlarında Mali Uyum Sorunları
Büyükşehir Belediyesi ile Malatya Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü (MASKİ) arasındaki borç ve alacak kayıtlarının birbiriyle örtüşmediği de tespit edildi. Bunun yanında, MOTAŞ’ın borçları nedeniyle Sosyal Güvenlik Kurumuna devredilen belediye taşınmazlarının ilgili sermaye hesaplarına işlenmediği belirtildi.
Belediye adına tapuda kayıtlı bazı taşınmazların değer tespitlerinin tamamlanmadığı, MASKİ ve ilçe belediyelerinin Büyükşehir Belediyesine aktarması gereken çevre temizlik vergisi paylarının takibinde de eksiklikler bulunduğu raporda yer aldı. Bu bulgular, kurumlar arasındaki mali kayıtların uyumlu tutulması ve belediye alacaklarının düzenli izlenmesi gerektiğine işaret etti.
Yapım İşlerinde Proje Değişiklikleri ve Sigorta Eksiklikleri
Belediyenin yürüttüğü bazı yapım işlerinde uygulama projelerinin birden fazla kez değiştirildiği, ilk iş programlarının sözleşmelerde belirtilen ödenek dilimleriyle uyumlu hazırlanmadığı belirlendi. İş artışı ve fiyat farkı ödemeleri yapılmasına rağmen bütün riskleri kapsayan sigorta poliçelerinin güncellenmemesi de denetim bulguları arasında yer aldı.
Bazı projelerde süre hesaplamalarının mevzuata uygun yürütülmediği ifade edildi. Sayıştayın değerlendirmesinde bu eksikliklerin, kamu yatırımlarının maliyetlerinin kontrolü, işlerin zamanında tamamlanması ve sözleşme hükümlerinin uygulanması bakımından risk oluşturabileceği kaydedildi.
8,5 Milyar Lira Gelire Karşılık Harcamalar 8,9 Milyar Lirayı Buldu
Malatya Büyükşehir Belediyesinin 2025 yılı başlangıç bütçesi 13,5 milyar lira olarak belirlendi. Ancak yıl sonu verilerine göre net bütçe gelirleri 8 milyar 525 milyon 826 bin lirada kalırken giderler 8 milyar 891 milyon 445 bin liraya ulaştı. Böylece gelirlerle harcamalar arasında yaklaşık 365 milyon 619 bin liralık açık oluştu.
Gelir hedefinin gerçekleşme oranı yüzde 63,15 olarak hesaplandı. Başlangıç bütçesinde 5 milyar 730 milyon lira olarak öngörülen bağış ve yardım gelirlerinden yalnızca 248 milyon 604 bin lira elde edilmesi de dikkat çeken veriler arasında yer aldı.
Belediyenin 2025 yılı sermaye giderleri 2 milyar 659 milyon liraya ulaştı. Bununla birlikte yatırımlar için ayrılan 5 milyar 117 milyon liralık ödeneğin yaklaşık yüzde 52’si kullanıldı. Mal ve hizmet alımlarına 4 milyar 39 milyon lira, cari transferlere 1 milyar 123 milyon lira, personel giderlerine 549 milyon lira ve bütçe kapsamında faiz giderlerine 230 milyon lira harcandı.
Bilançoda 48 Milyar Liralık Varlık, Kısa Vadeli Yükümlülüklerde Baskı
Belediyenin 2025 yılı bilançosunda toplam varlıklar 48 milyar 22 milyon lira olarak kaydedildi. Maddi duran varlıklar 44 milyar 604 milyon liraya, öz kaynaklar ise 31 milyar 444 milyon liraya ulaştı. Buna karşılık kısa vadeli yabancı kaynaklar 5 milyar 646 milyon lira, uzun vadeli yabancı kaynaklar 10 milyar 931 milyon lira seviyesinde gerçekleşti.
Yıl sonundaki banka mevcudu 559 milyon lira olurken dönen varlıklar 2 milyar 268 milyon lira olarak kayıtlara geçti. Kısa vadeli yükümlülüklerin dönen varlıkların üzerinde bulunması, belediyenin kısa vadeli borçlarını ödeme kapasitesi açısından dikkat çeken bir gösterge oldu.
Faaliyet sonuçları tablosunda enflasyon düzeltmesi dahil 12 milyar 154 milyon liralık olumlu faaliyet sonucu yer aldı. Ancak bu tutar, muhasebe esaslarına göre hesaplanan faaliyet sonucunu ifade ediyor; tek başına nakit fazlası bulunduğunu veya borçların ortadan kalktığını göstermiyor.
Sayıştaydan Borç Yönetimi ve Kamu Kaynaklarının Kullanımına Uyarı
Raporda borçlanma limitlerine uyulması, yeniden yapılandırılan kredilerin oluşturduğu mali yükün azaltılması ve belediye şirketlerine yapılan desteklerin nesnel ölçütlerle belirlenmesi gerektiği vurgulandı. Taşınmazların kamu yararına uygun biçimde değerlendirilmesi ve ihale süreçlerinde rekabetin korunması da öne çıkan öneriler arasında yer aldı.
Denetçiler ayrıca katı atık yönetimi, hafriyat denetimleri, kazı gelirlerinin muhasebeleştirilmesi, şirketlerin sorumluluğundaki bakım ve onarım giderlerinin belediye bütçesinden karşılanması, vekâleten görevlendirmeler ve yatırım avanslarının kapatılması gibi konularda eksikliklere dikkat çekti.
Belediye yönetimi, bulgulara ilişkin yanıtlarında deprem sonrasındaki ihtiyaçları, geçmiş dönem borçlarını ve hizmetlerin kesintisiz yürütülmesi zorunluluğunu gerekçe göstererek bazı eksikliklerin giderilmesi için çalışma başlatıldığını bildirdi. Sayıştay raporu, Malatya Büyükşehir Belediyesinin mali büyüklüğünün yanında borç yönetimi, ihale süreçleri, şirketlere aktarılan kaynaklar ve taşınmazların işletilmesi alanlarında da denetim ve mali disiplin ihtiyacının sürdüğünü ortaya koydu.
