Sayıştay Raporunda Arguvan Belediyesi İçin 20 Ayrı Bulgu
Arguvan Belediyesinin 2025 yılı işlemlerini kapsayan denetimde, mali tabloların güvenilirliğini etkileyen altı bulgu ile mevzuata aykırılıklar ve idari uygulamalara ilişkin 14 bulgu tespit edildi. Toplam 20 başlık altında toplanan değerlendirmeler, belediyenin mali kayıtlarının yanı sıra satın alma, taşınmaz yönetimi, vergi tahsilatı ve çevre hizmetlerini de kapsadı.
Raporda, kamu kaynaklarının yönetiminde kayıtların doğruluğu ve ihale mevzuatına uyumun önemine dikkat çekilirken belediyenin çeşitli işlemlerinde düzeltme yapılması gerektiği belirtildi.
486 Taşınmazın Değeri Belirlenmedi
Denetim raporunda öne çıkan tespitlerden biri, belediyenin mülkiyetindeki taşınmazların muhasebeleştirilmesine ilişkin oldu. Tapu kayıtlarında Arguvan Belediyesi adına kayıtlı 511 taşınmaz bulunduğu, bunların 486’sının değer tespitinin yapılmadığı ve muhasebe kayıtlarına alınmadığı belirlendi.
Söz konusu eksikliğin belediyenin bilançosundaki taşınmaz varlıklarının gerçek durumunu yansıtmasını engellediği değerlendirildi. Sayıştay, belediyeye ait taşınmazların değerlerinin belirlenerek ilgili muhasebe hesaplarında gösterilmesi gerektiğini bildirdi.
101 Kiralama İşleminde Kesin Teminat Eksikliği
Belediyeye ait taşınmazların kiralanmasına ilişkin incelemede de mevzuat açısından önemli bir eksiklik saptandı. Rapora göre, 101 taşınmazın kiralama ihalesinde alınması gereken yüzde 6 oranındaki kesin teminat tahsil edilmedi.
Kesin teminatın sözleşmelerden doğabilecek yükümlülüklerin güvence altına alınması bakımından önem taşıdığı belirtilirken, bu uygulamanın eksik bırakılmasının belediyeyi mali risklerle karşı karşıya bırakabileceğine işaret edildi.
1 Milyon 875 Bin Liralık Kamyon Alımı Denetime Takıldı
Sayıştay raporundaki dikkat çekici başlıklardan biri de belediyenin lowbed kamyon satın alımı oldu. Belediyenin 28 Mayıs 2025 tarihinde KDV hariç 1 milyon 875 bin lira bedelle gerçekleştirdiği alımın, ihale yapılmadan doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirildiği tespit edildi.
Raporda, ilgili dönemde büyükşehir belediyesi sınırları içindeki idareler için doğrudan temin parasal sınırının 800 bin 366 lira olduğu hatırlatıldı. Buna göre kamyonun KDV hariç satın alma bedeli, belirlenen sınırı 1 milyon 74 bin 634 lira aştı.
Belediye yönetimi savunmasında, 49 mahalle ve 72 mezraya hizmet götürülürken iş makinelerinin taşınmasında güçlük yaşandığını, alımın acil ihtiyaç nedeniyle bir defaya mahsus yapıldığını bildirdi. Sayıştay ise satın almanın temel ihale usulleri yerine doğrudan teminle yapılmasını mevzuata aykırı buldu.
Doğrudan Temin ve Pazarlık Usulü Alımlarda Sınır Aşımı
Raporda, belediyenin doğrudan temin ve ilgili pazarlık usulü kapsamında gerçekleştirdiği harcamalarda da yasal sınırların aşıldığı belirtildi. Mal alımlarının 35 milyon 840 bin liraya, hizmet alımlarının 8 milyon 70 bin liraya ve yapım işleri harcamalarının yaklaşık 6 milyon 530 bin liraya ulaştığı kaydedildi.
Bu alımların, ilgili harcama kalemleri için yıllık bütçede ayrılan ödeneklerin yüzde 10’unu aştığı ve Kamu İhale Kurulundan gerekli uygun görüşün alınmadığı tespit edildi. Raporda üç harcama kalemindeki sınır aşımının toplamda yaklaşık 44,4 milyon liraya ulaştığı ifade edildi.
Sayıştay, mevzuatta belirlenen parasal sınırların gözetilmesi ve sınırın aşılmasının öngörüldüğü durumlarda gerekli uygun görüşün önceden alınması gerektiğini vurguladı.
Akaryakıt ve Yapım İşleri Parçalara Bölünerek Alındı
Denetimde, bazı ihtiyaçların ihale yapılmasını gerektirecek bütünlükte olmasına rağmen doğrudan temin sınırlarının altında kalacak şekilde bölündüğü de belirtildi. Akaryakıt, yol bakım ve onarım, inşaat malzemeleri ve taş duvar yapımı gibi farklı ihtiyaçların parça parça karşılandığı, bazı alımların aynı yüklenicilerden gerçekleştirildiği kaydedildi.
Raporda, bu yöntemin Kamu İhale Kanunu’nun temel ilkeleriyle bağdaşmadığı ifade edildi. Belediye yönetimi ise işlemlerin acil ihtiyaçlar ve teknik personel yetersizliği nedeniyle yapıldığını bildirdi. Sayıştay, benzer nitelikteki ihtiyaçların bölünmeden, mevzuatta öngörülen ihale yöntemleriyle karşılanması gerektiğine dikkat çekti.
Belediye Şirketinin Sermaye Kayıtlarında 5,2 Milyon Liralık Fark
Arguvan Belediyesinin yüzde 100 hissesine sahip olduğu Arbel Tarım Hayvancılık Ticaret Sanayi Ltd. Şti.’nin sermaye kayıtları da denetim kapsamına alındı. Belediyenin muhasebe kayıtlarında şirkete yapılan sermaye katılımı 18 milyon 219 bin 500 lira olarak görünürken, şirket kayıtlarında tutarın 13 milyon lira olduğu belirlendi.
İki kayıt arasında 5 milyon 219 bin 500 liralık fark bulunduğu rapora yansıdı. Sayıştay, söz konusu uyumsuzluğun belediyenin mali tablolarının doğruluğunu etkilediğini belirterek kayıtların birbiriyle uyumlu hâle getirilmesini istedi.
Vergi ve Kira Gelirlerinde Tahsilat Oranları Düşük Kaldı
Belediyenin gelir yönetimine ilişkin değerlendirmelerde tahsilat oranları da gündeme geldi. Raporda mülkiyet üzerinden alınan vergilerde tahsilat oranının yüzde 15,67, kira gelirlerinde yüzde 45, iş yerlerine ilişkin çevre temizlik vergisinde ise yüzde 28,72 seviyesinde kaldığı belirtildi.
Belediye, tahsilat oranlarının düşük olmasında deprem felaketinin etkili olduğunu ve bazı alacaklar için icra takiplerinin sürdüğünü bildirdi. Sayıştay ise tahakkuk ettirilen gelirlerin tahsil edilmesindeki eksikliklerin belediyenin mali kaynaklarını etkilediğine işaret etti.
KDV, Stopaj ve Ruhsat Harçlarında Eksiklikler Tespit Edildi
Raporda belediyeye ait kafeterya, misafirhane ve petrol istasyonu gibi işletmelerin kullanım hakkının devredildiği kiralama işlemlerinde KDV tahakkuk ettirilmediği de belirtildi. Sayıştay, söz konusu işlemlerde vergi yükümlülüklerinin mevzuata uygun şekilde yerine getirilmesi gerektiğini bildirdi.
Bazı serbest meslek makbuzlarında gelir vergisi kesintisinin yapılmadığı, kazı ruhsat harcı ile zemin tahrip bedellerinin de tahsil edilmediği tespit edildi. Ayrıca ilçede iş yeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyet gösteren işletmeler bulunduğu, bazı iş yerleri için çevre temizlik vergisi tahakkuk ettirilmediği rapora yansıdı.
Denetimde, ruhsatlandırma ve vergi tahsilatı süreçlerinin eksiksiz yürütülmesi gerektiği vurgulandı.
Hafriyat Sahası ve Atık Depolama Uygulamaları Raporda Yer Aldı
Arguvan Belediyesinin yetki alanında bulunmadığı hâlde hafriyat döküm sahası belirlediği ve kaçak dökümler nedeniyle cezai işlem uyguladığı da raporda yer alan bulgular arasında gösterildi. Belediyenin Tepebağ Mahallesi Kayabaşı mevkisindeki 330 ada 2 ve 3 numaralı parselleri hafriyat döküm alanı olarak belirlediği tespit edildi. Sayıştay, ilgili işlemlerin yetki düzenlemelerine uygun yürütülmesi gerektiğini bildirdi.
Çevre yönetimine ilişkin bölümde ise belediyenin topladığı katı atıkları Malatya Büyükşehir Belediyesine ait aktarma istasyonuna göndermek yerine vahşi depolama yöntemiyle biriktirdiği belirtildi. Belediye, araç ve teknik imkânların yetersizliği nedeniyle atıkların uygun aktarma merkezlerine taşınamadığını ifade etti. Sayıştay, bu uygulamanın çevre kirliliği ve halk sağlığı bakımından risk oluşturabileceğine dikkat çekti.
Arguvan Belediyesinin 2025 Mali Verileri Açıklandı
Denetim raporunda belediyenin bütçe gerçekleşmelerine de yer verildi. 120 milyon lira olarak öngörülen bütçede net gelirler 128 milyon 890 bin 557 lira, bütçe giderleri ise 98 milyon 28 bin 968 lira olarak kaydedildi.
Net bütçe gelirleri bir önceki yıla göre yüzde 59,03 artarken giderlerdeki artış yüzde 1,54 olarak gerçekleşti. Mal ve hizmet alımı giderleri 70 milyon 638 bin liraya ulaşırken sermaye giderleri önceki yıla kıyasla yüzde 30,03 azalarak 9 milyon 809 bin liraya geriledi. Faaliyet sonuçları tablosunda, enflasyon düzeltmesi dâhil dönem olumlu faaliyet sonucu 68 milyon 275 bin 897 lira olarak yer aldı.
Sayıştay’dan Mevzuata Uyum ve Kayıtların Düzeltilmesi Uyarısı
Sayıştay, denetim bulguları doğrultusunda Arguvan Belediyesinin ihale işlemleri, taşınmaz kayıtları, gelir tahsilatı, muhasebe uygulamaları ve çevre yönetiminde ilgili mevzuata uygun hareket etmesi gerektiğini belirtti. Belediye yönetimi de bulgulara verdiği cevaplarda eksikliklerin giderilmesi ve benzer uygulamaların tekrarlanmaması için çalışma yapılacağını bildirdi.
Raporda yer alan 20 bulgu, belediyenin mali kontrol ve idari uygulamalarındaki sorunlara ilişkin tespitleri ortaya koyuyor. Bu bulgular denetim değerlendirmesi niteliği taşıyor; tek başına kesinleşmiş bir yargı kararı anlamına gelmiyor.
